Ladungen vor den Richterstuhl Gottes.
Podpis autora: Gr. C. W.
Wprowadzenie redakcyjne: Notatka omawia historyczne opowieści o ludziach, którzy przed śmiercią wzywali swoich sędziów lub prześladowców przed sąd Boga. Autor przytacza przykłady z artykułu dr. Fr. Oetkera, od sprawy templariuszy po historię żołnierza oskarżonego o bunt. Zachowano opowieści i daty podane w tekście; osobno zaznaczono błąd roku śmierci wielkiego mistrza templariuszy. Zakończenie, nieobecne w załączonym wycinku, uzupełniono ze strony 327 cyfrowego rocznika.
Wezwanie wielkiego mistrza templariuszy
„Preussische Jahrbücher”, wydawane przez H. von Treitschkego i W. Wehrenpfenniga w Berlinie, nakładem G. Reimera, zamieszczają w zeszycie marcowym z 1879 roku interesujący artykuł dr. Fr. Oetkera „Ladungen vor den Richterstuhl Gottes” [„Wezwania przed trybunał Boga”].
Autor rozpoczyna od najbardziej znanego przykładu takiego wezwania: podczas zagłady zakonu templariuszy wielki mistrz Jakub Molay, spalony w roku 1313, miał wezwać króla Francji Filipa Pięknego i papieża Klemensa V, aby w ciągu roku stawili się przed sprawiedliwością Boga.[1] I rzeczywiście papież zmarł 20 kwietnia, a król 29 listopada 1314 roku.
Przykłady zebrane przez Drexela
Najobszerniej wezwaniami przed sąd Boga zajmował się około połowy XVII wieku jezuita, ojciec Drexel. Napisał rozprawę liczącą dziewięćdziesiąt dwie strony formatu quarto, poświęconą „Tribunal Christi seu Arcanum ac singulare cujusvis hominis in morte Judicium” [„Trybunałowi Chrystusa, czyli tajemnemu i indywidualnemu sądowi nad każdym człowiekiem w chwili śmierci”] — Hieremiae Drexelii Opera omnia, Moguntiae, 1651, tom I, s. 123 i następne.
Podobne przypadki przytaczają również „Disquisitiones Magicae” Delria, s. 609. Drexel wylicza dwadzieścia jeden świadectw, czyli poszczególnych zdarzeń dowodowych.
Margrabia Otto z Miśni miał stawić się w ciągu roku. Pewien wicekról Irlandii zmarł czternaście dni po wezwaniu. „Książę Rudolf Austriacki”, który kazał utopić pewnego rycerza w worku i śmiał się z wezwania, zakończył życie jeszcze przed upływem roku.
Książę Franciszek Bretoński, który według Eneasza Sylwiusza — „De statu Europae sub Friderico III”, rozdział 39 — kazał uwięzić i zabić brata, również został wezwany, aby w ciągu roku stawił się przed sądem Boga. Zmarł na puchlinę wodną.
Pewien sędzia z krajów północnych, Johannes Turso, odmówił oskarżonemu żądanej dalszej obrony. W godzinie egzekucji sam został wezwany przed sąd Boga i zaledwie spadł cios, runął na ziemię jak rażony piorunem.
Żołnierz i dowódca
Przykłady Drexela zamyka zdarzenie z roku 1606. Niemiecki żołnierz zostaje oskarżony o bunt z powodu nieostrożnej, raczej żartobliwej wypowiedzi i ostatecznie doprowadzony pod szubienicę. Woła wówczas do dowódcy:
„Za trzy tygodnie, o tej samej nocnej godzinie, zdasz Bogu sprawę z mojej śmierci”.
O dwunastej zostaje powieszony. Wezwany śmiał się z całej sprawy. Kiedy jednak po trzech tygodniach, o północy, chciał skontrolować warty, spadł z mostu pontonowego i utonął.
Jeszcze wiele innych, szczegółowo opisanych podobnych przypadków zawiera przywołany przez nas na początku artykuł Oetkera.
Gr. C. W.
Przypis redakcyjny do przekładu
[1] W artykule podano rok 1313 i tę datę zachowano w przekładzie. Jakub de Molay został jednak stracony w 1314 roku. Francuskie Archiwa Narodowe wskazują w swojej chronologii 11 lub 18 marca 1314 roku. Zob. „Les Templiers”, Archives nationales. ↩
Nota źródłowa
Gr. C. W., „Ladungen vor den Richterstuhl Gottes” [„Wezwania przed trybunał Boga”], „Psychische Studien”, rocznik VI, zeszyt 7, lipiec 1879, s. 326–327. Stronę 326 przełożono z dostarczonego skanu, a brakujące zakończenie na stronie 327 uzupełniono z cyfrowego rocznika w archiwum IAPSOP, strona 359 pliku PDF. Artykuł kończy się podpisem „Gr. C. W.”.
Przywołane źródło: dr Fr. Oetker, „Ladungen vor den Richterstuhl Gottes”, „Preussische Jahrbücher”, zeszyt marcowy 1879. Dane tego artykułu oraz dawnych dzieł Drexela, Delria i Eneasza Sylwiusza podano według notatki; nie porównywano ich odrębnych egzemplarzy.