Temple Lectures of the Order of the Magi: Delivered Before the Grand Temple of the Order, at Various Times
Olney H. Richmond, Grand Magea and Master of the Inner Temple
Chicago, 1910 Washington Boulevard, 1892.
Bibliograficznie można to zapisać:
Richmond, Olney H., Temple Lectures of the Order of the Magi: Delivered Before the Grand Temple of the Order, at Various Times, Chicago: A. L. Fyfe, printer, 1910 Washington Boulevard, 1892, 270 s.
Kim był Olney H. Richmond?
Pełne nazwisko spotykane w późniejszych źródłach to Olney Hawkins Richmond. Był amerykańskim okultystą, astrologiem, wykładowcą i twórcą systemu, który sam określał jako odrodzenie Order of the Magi – Zakonu Magów.
Nie był postacią tej klasy popularności co Blavatsky, Mathers czy później Crowley, ale w latach 1890. miał własne środowisko, członków, świątynię i strukturę inicjacyjną. W Chicago działał Grand Temple of the Order of the Magi, a Richmond używał tytułu Grand Magea and Master of the Inner Temple. Współpracowała z nim również jego żona Cornelia Richmond.
Co ciekawe, zachowała się relacja prasowa z 1892 roku mówiąca o setkach inteligentnych mężczyzn i kobiet zbierających się co tydzień w pierwszej współczesnej świątyni jego Order of the Magi. Sam Richmond przedstawiał swój system jako „religię gwiazd”, mającą opierać się na astronomii, geologii, matematyce i innych naukach.
Trzeba jednak bardzo wyraźnie rozdzielić dwie rzeczy: historyczne istnienie jego organizacji jest dobrze udokumentowane, natomiast jego twierdzenie, że zakon istniał od starożytności i tylko został „odtworzony”, jest elementem jego własnej tradycji inicjacyjnej, a nie potwierdzonym faktem historycznym.
Według tradycji Richmond miał zostać wtajemniczony w 1864 roku przez tajemniczego nieznajomego w Nashville i otrzymać „magiczne Słowo”. Później twierdził, że w 1877 roku odnalazł dawną księgę okultystyczną, która pomogła mu odtworzyć nauki Magów. Sam opowiadał tę historię w swoich publikacjach i wywiadach.
Późniejsze źródło związane z historią amerykańskich stowarzyszeń ezoterycznych podaje, że Richmond przez około 24 lata rekonstruował system dwunastu stopni i rytuałów, a w 1892 roku oficjalnie zorganizował zakon w Illinois. To znów jest wartościowe jako dokument tradycji samego zakonu, choć nie jako dowód starożytnego pochodzenia organizacji.
Co znajduje się w książce?
Oryginalne Temple Lectures mają około 270 stron. Nie jest to jeden spójny traktat, lecz zbiór wykładów wygłaszanych przed Grand Temple.
Najważniejsze rozdziały obejmują:
- Religion of the Stars – Religia Gwiazd
- Looking Backward – Spojrzenie wstecz
- Governing Forces – Siły rządzące
- Astral Magnetism – Magnetyzm astralny
- Vibrations – Wibracje
- The Astral Body – Ciało astralne
- Soul of Man – Dusza człowieka
- Differentiation – Różnicowanie
- Evolution of Matter – Ewolucja materii
- Evolution in General – Ewolucja w ogólności
- Life Beginnings – Początki życia
- Infinity – Nieskończoność
- dalsze rozważania nad nieskończonością
- Order of the Magi – Zakon Magów
- What the Magi Teach – Czego nauczają Magowie
- Needs of Mankind – Potrzeby ludzkości
W późniejszych rozszerzonych wersjach dochodzą m.in. Reincarnation, Astral Evolution, Body and Soul, Magnetism of Stars, A Mystic Temple, Magical Wonders.
I właśnie to czyni tę książkę wartościową: ona pokazuje cały światopogląd Richmonda, a nie tylko pojedynczą praktykę.
1. „Religion of the Stars” – Religia Gwiazd
To rdzeń jego systemu.
Richmond twierdził, że istniała pierwotna „religia gwiazd”, starsza od późniejszych religii dogmatycznych. Uważał, że symbole religijne, mity, astrologia, astronomia i dawne misteria są pozostałościami jednego starożytnego systemu wiedzy.
To bardzo charakterystyczny motyw XIX-wiecznego okultyzmu: podobne próby rekonstruowania „pierwotnej mądrości” widzimy u Blavatsky, Godfreya Higginsa, Fabre d’Olivet, Saint-Yves d’Alveydre czy później w Golden Dawn.
Richmond próbował jednak nadać temu bardziej „naukową” formę.
2. Astral Magnetism – magnetyzm astralny
To jeden z ciekawszych działów.
Richmond łączył:
magnetyzm → elektryczność → światło → ruch planet → organizm człowieka → psychikę.
Używał ówczesnego języka fizyki, ale rozszerzał go na zjawiska, których nauka nie potwierdzała. „Astralny magnetyzm” miał być kosmiczną siłą przenikającą świat i oddziałującą na istoty żywe.
Historycznie jest to bardzo interesujące, bo pokazuje przejście od XIX-wiecznego mesmeryzmu i magnetyzmu zwierzęcego do późniejszych koncepcji „energii astralnej”.
3. Wibracje
Jeszcze ciekawszy jest rozdział o Vibrations.
Richmond uważał, że materia i duch mogą być rozumiane jako różne stany lub poziomy wibracji. W jednym z zachowanych streszczeń jego nauki czytamy, że materia i duch są według niego „formami siły wibracyjnej” i stanowią dwa przeciwne bieguny jednej całości.
To bardzo charakterystyczna idea późniejszej literatury ezoterycznej.
Nie jest oczywiście współczesną fizyką kwantową, choć dzisiejsi autorzy New Age często próbują takie XIX-wieczne koncepcje przedstawiać w ten sposób. Richmond używał pojęcia „wibracji” przede wszystkim jako metafizycznego pomostu pomiędzy materią i duchem.
4. Ciało astralne
Rozdział The Astral Body rozpoczyna się około strony 86.
Richmond próbuje tu opisać człowieka jako istotę wielowarstwową:
ciało fizyczne nie jest całością człowieka, lecz istnieje także struktura subtelna związana z psychiką i „siłami astralnymi”.
To nie jest jeszcze dokładnie teozoficzny model siedmiu ciał, ale znajduje się bardzo blisko języka teozofii końca XIX wieku.
5. Dusza człowieka
Rozdział Soul of Man rozpoczyna się około strony 102.
Tutaj Richmond próbuje odpowiedzieć na klasyczne pytania:
- czym jest dusza,
- czy istnieje przed narodzeniem,
- co dzieje się po śmierci,
- jaki jest jej związek z ciałem,
- jak indywidualność powstaje z bardziej pierwotnej substancji duchowej.
Dla historyka okultyzmu jest to szczególnie interesujące, ponieważ Richmond próbuje godzić spirytualizm z ewolucjonizmem.
6. Ewolucja materii i życia
To jeden z najbardziej nietypowych elementów książki.
Richmond nie odrzucał ewolucji. Przeciwnie – próbował wbudować ją w swój system metafizyczny.
Dlatego mamy:
Differentiation → Evolution of Matter → Evolution in General → Life Beginnings.
Czyli mniej więcej:
jednorodna pierwotna rzeczywistość → różnicowanie → materia → życie → świadomość → człowiek → dalszy rozwój duchowy.
W późniejszej książce Evolutionism rozwinął to jeszcze szerzej – od atomów do światów oraz „od atomów do dusz”.
To jest naprawdę interesujące jako przykład XIX-wiecznej próby stworzenia okultystycznego ewolucjonizmu.
7. Nieskończoność
Richmond poświęca sporo miejsca problemowi nieskończoności.
Interesuje go paradoks:
jeśli Wszechświat jest nieskończony, jak może istnieć coś „poza” nim?
Jeśli czas ma początek, co było przed nim?
Jeżeli przestrzeń ma granicę, co znajduje się za tą granicą?
Nie są to oryginalne problemy filozoficzne, ale ciekawe jest to, jak używa ich do argumentowania przeciwko materializmowi.
8. Order of the Magi
Dla Ciebie prawdopodobnie jeden z najcenniejszych rozdziałów całej książki.
Tam Richmond przedstawia własną historię Zakonu Magów.
Twierdzi, że Magowie byli strażnikami wiedzy astronomicznej, magicznej i religijnej oraz że tradycja ta przetrwała w różnych tajnych bractwach.
Wiąże ich z:
- Egiptem,
- Chaldeą,
- Persją,
- Biblią,
- trzema Magami ze Wschodu,
- masonerią,
- dawnymi misteriami.
Warto jednak czytać ten rozdział jako źródło do historii XIX-wiecznego ezoteryzmu, a nie jako wiarygodną historię starożytności.
To rozróżnienie jest kluczowe.
9. Co właściwie nauczali Magowie?
Wykład XV – What the Magi Teach – jest jednym z najlepszych skrótów jego doktryny.
Richmond pisze o dwóch wielkich zasadach Wszechświata:
duchu i materii, traktowanych jako dwa bieguny jednej wielkiej rzeczywistości wibracyjnej.
Jednocześnie atakuje:
- dogmatyzm religijny,
- skrajny materializm,
- bezkrytyczny spirytualizm,
- część teozofii,
- część Christian Science.
To interesujące, bo Richmond próbował pozycjonować swój system jako drogę pośrednią.
W wywiadzie z 1892 roku opisywał swój system jako połączenie wartościowych elementów chrześcijaństwa, teozofii, spirytualizmu, nauki i transcendentalizmu, ale pozbawione ich – jego zdaniem – absurdów.
10. Astrologia
Richmond był mocno zainteresowany astrologią, ale próbował ją przedstawiać jako rodzaj kosmicznego magnetyzmu.
Planety nie miały być jedynie „znakami” wydarzeń.
Miały faktycznie oddziaływać poprzez:
siły magnetyczne, elektryczne i wibracyjne.
To prowadziło go do koncepcji określanych później jako astropathy i „magnetism of stars”.
Z dzisiejszego punktu widzenia nie ma naukowych dowodów na taki mechanizm, ale historycznie jest to świetny przykład próby „fizykalizacji astrologii” pod koniec XIX wieku.
11. Karty – najciekawsze dziedzictwo Richmonda
I tutaj dochodzimy do rzeczy, z której Richmond jest dziś najbardziej znany w wąskich środowiskach.
W 1893 roku opublikował:
The Mystic Test Book; or, The Magic of the Cards.
Biblioteka Kongresu posiada oryginalne wydanie.
Richmond traktował zwykłą talię 52 kart jako system kosmiczny.
To nie był zwykły system wróżenia.
Łączył:
- 52 karty,
- 52 tygodnie roku,
- cztery kolory,
- cztery pory roku,
- trzynaście wartości kart,
- trzynaście cykli,
- siedem planet,
- datę urodzenia człowieka,
- określone „karty życia”.
Z tego rozwinęła się później tradycja nazywana obecnie Cardology.
Współczesna International Association of Cardology wręcz określa Richmonda jako jednego z głównych prekursorów tego systemu.
12. The Magea Book
Jeszcze ciekawszy jest The Magea Book, wydany około 1893 roku.
Według zachowanych informacji był to rytualny podręcznik Order of the Magi, przeznaczony dla oficerów świątyń i zawierający materiał dotyczący pierwszych trzech stopni.
Część tekstu została zapisana kodem.
Czyli Richmond naprawdę posiadał:
- system stopni,
- rytuały,
- urzędy,
- świątynię,
- inicjacje.
Nie był więc tylko samotnym autorem wymyślającym teorię.
Co jest w tej książce naprawdę wartościowe?
Moim zdaniem pięć rzeczy.
Pierwsza – dokumentuje mało znany amerykański zakon okultystyczny.
To źródło pierwotne, napisane przez jego założyciela lub odnowiciela.
Druga – pokazuje moment narodzin „naukowego okultyzmu”.
Richmond próbuje wyjaśniać duchowość za pomocą magnetyzmu, elektryczności, drgań i astronomii.
Trzecia – przedstawia wczesną teorię „wibracyjnego Wszechświata”.
Nie jest to fizyka w nowoczesnym sensie, ale świetny dokument historii idei.
Czwarta – pokazuje przejście od astrologii do systemu kart kosmicznych.
Z tego wyrosła późniejsza tradycja Cardology.
Piąta – daje ciekawy przykład synkretyzmu końca XIX wieku.
W jednej książce spotykają się:
Egipt + Chaldea + Biblia + Magowie + masoneria + astrologia + astronomia + Darwin + mesmeryzm + spirytualizm + teozofia + reinkarnacja.
To bardzo charakterystyczne dla okresu 1880–1900.
Gdzie Richmond różni się od Crowleya i Golden Dawn?
Znacznie.
Golden Dawn budowało system przede wszystkim na:
Kabale + Tarocie + magii enochiańskiej + hermetyzmie + rytuale ceremonialnym.
Richmond budował go raczej na:
astronomii + astrologii + magnetyzmie + ewolucji + kartach + uniwersalistycznej religii gwiazd.
Dlatego jego system ma inny klimat.
Mniej jest tam średniowiecznych grimuarów, więcej prób stworzenia kosmologii.
Co należy traktować sceptycznie?
Kilka rzeczy.
Nie ma dobrych historycznych podstaw, aby przyjąć jego twierdzenie, że jego Order of the Magi jest dosłownie kontynuacją starożytnego zakonu sprzed czasów piramid.
Podobnie jego poglądy na:
- „astralny magnetyzm”,
- fizyczne wpływy planet na psychikę,
- subtelne ciała,
- kosmiczne wibracje
należą do historii ezoteryzmu, a nie do współczesnej nauki.
Ale to wcale nie odbiera książce wartości historycznej.
Wręcz przeciwnie.
Jedna rzecz szczególnie interesująca
W 1892 roku Richmond twierdził, że jego „Religion of the Stars” jest „scientific religion” – religią naukową.
To jest kilka lat przed tym, jak Crowley zacznie później promować swoją formułę:
„The Method of Science – the Aim of Religion”.
Nie twierdzę, że Crowley zaczerpnął ją od Richmonda – nie mam na to dowodu.
Ale historycznie zestawienie jest fascynujące, bo pokazuje, że pod koniec XIX wieku idea zastosowania metod naukowych do badań nad mistycyzmem była już obecna w kilku niezależnych środowiskach okultystycznych.
Czy warto tę książkę tłumaczyć?
Tak, zdecydowanie – ale selektywnie albo bardzo świadomie.
Jeżeli celem jest publikacja historyczno-okultystyczna, szczególnie wartościowe byłyby przede wszystkim:
Religion of the Stars,
Astral Magnetism,
Vibrations,
The Astral Body,
Soul of Man,
Order of the Magi,
What the Magi Teach,
Magnetism of Stars,
A Mystic Temple,
Magical Wonders.
Te części dają właściwie kompletny obraz systemu Richmonda.
Sam oryginał z 1892 roku jest dostępny cyfrowo; IAPSOP ma skan pełnego wydania, a Library of Congress posiada także jego Mystic Test Book.